Toneel en cabaret


1979, 1982, 1994 Meesterwerk I, II en III

Bij het twaalfde lustrum van het Visser 't Hooft Lyceum, vatten enkele leraren het plan op een cabaret te maken, met muzikale begeleiding van leerlingen. Onder de titel Meesterwerk ging deze productie op woensdag 12 september 1979 in première. De Leidse Courant was erbij en noemde de voorstelling 'meesterlijk' en constateerde 'veel vaart en verve'. De aula zat tot drie keer toe bomvol en uiteraard smaakte het succes naar meer. In januari 1982 volgde dan ook spontaan en wederom tot genoegen van velen Meesterwerk II. Pas in 1994, bij het vijftiende lustrum van de school, volgde een derde, kleiner programma onder de vanzelfsprekende titel Meesterwerkje.

ler_cabaret.jpg

Jos Nijhof speelde in alle drie de voorstellingen mee, naast onder vele anderen Albert Labordus, met wie hij ook de regie voerde van de eerste twee producties. Voor de laatste productie werd de deskundige hulp ingeroepen van oud-leerling en theatermaker Willem le Mair. Voor Meesterwerkje schreef Jos Nijhof onder meer een lied waarin het leraarschap wordt toegejuicht als een 'prachtige, hondse baan' - zoals ooit de dichteres Ida Gerhardt schreef.

ler_cabaretextra.jpg

Ach meneertje met je mooie leven,
jouw kantoorbaan is me te steriel -
ik wil mijn werk voor 't jouwe nimmer geven:
de leerling is materie met een ziel.

Laat me dus een dwaas zijn in jouw ogen
en een voetveeg van dat dwarse tuig,
maar van jou vraag ik geen mededogen:
dit is de baan waar ik nog steeds bij juich.


1984 Esbatement van den Appelboom

Op 15 en 16 januari 1984, ter gelegenheid van het afscheid van de toenmalige rector Andries Middeldorp, speelden zeven docenten van het Visser 't Hooft Lyceum onder regie van Jos Nijhof het middeleeuwse Esbatement van den Appelboom. Met live-muziek van Nicolien Giling, Marianne Knot, Hein Krantz, Roely van Leeuwen en Margreet Roorda. 'Esbatement' is de naam die de Rederijkers gaven aan korte toneelstukken waarin allegorische figuren optreden: zij stellen bepaalde eigenschappen voor, niet zozeer mensen van vlees en bloed.

ler_appelboom.jpg

In het stuk beklagen de hoofdfiguren, het echtpaar Goet Ront en Deuchdlijk Betrouwen zich over hun ellende en hun alsmaar toenemende armoede. Hun onwankelbare geloof leidt er echter toe, dat God hen tegemoet komt door ervoor te zorgen dat hun appelboom winter en zomer vrucht zal dragen en dat elke passerende appeldief in de boom vast blijft zitten. Het minieme God-rolletje in het stuk werd gespeeld door de regisseur, in de gedaante van een gewiekste handelaar: onberispelijk in het pak en voorzien van een flinke sigaar.


1989 Bloed en Liefde

In 1989 bestond het Visser 't Hooft Lyceum 70 jaar. Ter gelegenheid van die mijlpaal speelde op 13, 14 en 15 november van dat jaar ongeveer de helft van het lerarencorps mee in de komische draak Bloed en liefde van Godfried Bomans. Geschiedenisdocent Gerrit Groeneboer regisseerde dit massaspektakel vol absurde anachronismen waarvoor maar liefst drie avonden lang de Leidse Schouwburg werd afgehuurd. Alle drie de keren zat de zaal vol met leerlingen, ouders en andere geïnteresseerden. Er werd stevig uitgepakt, onder meer met grootse decors en schitterende kostuums en dito grime- en kapwerk van de Leidse firma Hoppezak.

ler_bloed.jpg

De hoofdrollen werden gespeeld door Heleen Groenendijk (Jacoba van Beieren) en Jos Nijhof (Philips van Bourgondië). De Leidse Courant was aanwezig en noteerde onder de kop Dikke pret met 34 lijken onder meer: 'Jacoba van Beieren (Heleen Groenendijk, gilletjes slakend en als een Walküre het toneel overkruisend) en de semi-onversaagde Philips van Bourgondië (Jos Nijhof, meestal zelf regisseur, nu ook de klos) waren als minnaars zeer aan elkaar gewaagd.' Het Leidsch Dagblad kopte met Vermakelijk schooltoneel wat terughoudender, maar sloot af met dezelfde nadruk op het aantal lijken: '... menig scholier zal aan het eind van Bloed en liefde met genoegdoening het slagveld overzien, waarop zijn leraren en leraressen door het zwaard zijn omgekomen.'


2001 De Woordkunstenaars of de Gevluchte Muze

In 2001 vond een ingrijpende verbouwing plaats van het Visser 't Hooft Lyceum in Leiderdorp. Dankzij onder andere een royale subsidie van het VSB Fonds kreeg de aula professionele theatervoorzieningen. Bij de opening van de nieuwbouw speelden de drie regisseurs van het leerlingentoneel - Jos Nijhof, Gerrit Groeneboer en Ruud Wessels - de door Henk Schaap geschreven en geregisseerde korte klucht De Woordkunstenaars of de gevluchte Muze, een bewerking van Pieter Langendijks Wiskunstenaars, de voorstelling waarmee 25 jaar eerder de toneeltraditie op de school was begonnen.

ler_muze.jpg

De tekst is kritisch ten opzichte van de onderwijsvernieuwingen in die periode - en alle commotie daaromtrent - en pleit bij monde van de Muze ('alias Thalia, in aanvallig toilet gehuld') voor meer waardering van de fysieke en emotionele ontwikkeling van leerlingen.

ler_troost.jpg

Cornelis Troost, Tafereel uit De Wiskunstenaars (1741)

Mij temmen?!
An me nooit niet, dwerguil, bezemsteel!
Wanstaltig wangedrocht, verkleed in doctorskleren.
Wie heeft er ooit zo’n ketterij gehoord!
Is een mens niet meer dan jouw 'zelfstandig leren'?
En meer dan hersenen en studierendement alleen?
Hij is ook lichaam, hoor! En heeft emoties!